Web dünyası içinde yer alan herkesin, tasarımcı, geliştirici vb. görevlerle çalışanların bir sitenin nasıl olması gerektiğine dair bildiği ve uyguladığı temel kurallar vardır. Web sitelerinin işlevsiz, kullanışsız ve gereksiz özelliklerle bezenmesinin arkasında internetin büyüsüne kapılmış ve yaptığı sitenin herkesin dilinde olmasını isteyen kişiler bulunmaktadır.

“Ben rakiplerimin ve benzerlerimin sitelerini gezdim. Benim sitem hepsinin bütün güzel özelliklerini barındırmalı, bir Hollywood prodüksiyonu kadar çarpıcı olmalı ve sitemizde mutlaka bizim en büyük olduğumuzu anlatan bir giriş animasyonu olmalı.’’ Tanıdık geliyor mu?

Bir web sitesinin kolay kullanılabilir olması için ilk ve temel kural ziyaretçinizin kafasında “Aradığımı bulmak için acaba burayı mı tıklamalıyım yoksa burayı mı? Bu bir bağlantı mı yoksa düğme mi?” gibi soruların gelmemesidir. Web sayfalarını gezmek yıllardan beri yaptığımız gazete, dergi okumak gibi gündelik işlere çok benzer. Elinize bir gazete aldığınızı düşünün. En küçük karesine kadar okur musunuz? Hayır, sadece ilginizi çekecek bir konuyu bulmak için tararsınız. Web sitelerinde de aynı tavrı sergileriz.

1. Her durumda zaman kısıtlıdır: Web’in temel işlevi her şeye kolay ve hızlı ulaşmaktır. Bu nedenle web kullanıcıları aradıklarına hızlı ulaşmak için sayfaları tararlar.
2. Sayfa içinde yazan her şeyi okumak zorunda değiliz: Yazılanların birçoğu genellikle işimize yaramayacak bilgiler olabilir. Tek amacımız, bizim için gerekli olan yararlı düğmeyi bulmaktır.
3. Tarama işini gerçekten iyi yaparız: Çünkü yıllardan beri okuma alışkanlıklarımız bize bunu öğretmiştir.

Temel web gezme içgüdümüzü tanımladıktan sonra, Kolay gezilebilir bir web sitesinde olması gereken özellikleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz;

Sayfanızı kolay tanımlanabilir alanlara bölün
Sayfanızı kolay tanımlanabilir alanlara bölmek ziyaretçilerinizin işlerine yarayan bilgileri bulmasını kolaylaştırır. Aynı zamanda hangi alanları göz ardı etmeleri gerektiğini de kolaylıkla anlamalarını sağlar.

Hangi yazının veya düğmenin tıklanabilir olduğunu belirtin
Web sayfalarını gezerken yaptığımız önemli işlerden biri işimize yarayan tıklanabilir linkleri ve düğmeleri bulmak olduğuna göre, bütün bu nesnelerin açıkça tanımlanabilir ve bulunabilir olmasıdır.

Gürültü seviyesini azaltın
Kolay gezilebilir bir web sitesinin en büyük düşmanı görsel gürültüdür. Bu gürültüyü sayfa içindeki gereksiz nesneler, zor okunan yazılar veya rahatsız edici görsel öğeler olarak tanımlayabiliriz.

Gereksiz kelimelerden kurtulun
Gezdiğiniz birçok web sitesinde sayfadaki birçok kelimenin sadece yer tutmakta olduğunu görebilirsiniz. Buradaki altın kural şudur: “Eğer sayfanızdaki kelimelerin yarısını attığınızda içerik anlamını kaybetmiyorsa, kelimeleri atın!’’

Karmaşadan kurtulun
Özellikle kullanıcıların kafasını karıştıracak terimler ve başlıklardan uzak durmaya çalışın. Örneğin sitenizin içinde tek bir arama özelliği varsa bu arama kutucuğuna “Hızlı Arama” adını vermek kafa karıştırıcı olabilir. Birçok yeni kullanıcı için “Arama” kelimesi daha açıklayıcı olabilir. Ziyaretçilerin Hızlı Arama ile Arama arasındaki farkı anlamaya çalışmaları onlar için zaman kaybına neden olacaktır. Hatta arama kutucuğunun yanına koyduğunuz düğmeye yalnızca “Ara” etiketini girmeniz bile yeterlidir.

Ziyaretçilerinize nerede olduklarını açıkça belirtin
Sayfaları gezme işlemini bir alışveriş merkezinde gezmeye benzetebiliriz. Ancak bir farkla, alışveriş merkezlerinde ayaklarınızın yere bastığı gerçek bir fiziksel ortamda olduğunuzdan, kaybolmanız veya bulunduğunuz katı unutmanız söz konusu değildir. Ayrıca kaybolma ihtimalinize karşın birçok bilgilendirme tabelasıyla yolunuzu kolayca bulabilirsiniz. Eğer buna rağmen yolunuzu bulamazsanız birilerine sorabilirsiniz.
Bir web sitesinde birkaç bağlantıyı tıkladıktan sonra derinlere daldığınızda, bulunduğunuz yeri kaybedebilirsiniz. Bu durumu engellemek için, sayfa içerisinde mutlaka ziyaretçilerin bulunduğu yeri gösteren hiyerarşik yönlendirme (navigasyon) öğeleri bulunmalıdır.

Yukarıdaki maddeler bir web sitesinin kolay kullanılması için temel bir kural sayılabilir. Ancak özellikle profesyonel siteleri yapılandırırken, yayın sürecinden önce yapılması gereken sitelerin test grupları tarafından incelenmesini sağlamaktır. Yurtdışındaki kurumsal siteler yayınlanmadan önce bu tür testlerden geçerler. Bu testler düşük profilli kullanıcıların sitenin erişilebilirlik ve kullanılabilirlik özelliklerini test etmesini kapsar. Böylece sayfalar yayına açılmadan, tüm kullanıcı kitlesinin yüksek yarar sağlayabileceği sitelerin hazırlanması sağlanmış olur.